Joanna Hałasa

        • Program adaptacyjny

        •  DLA UCZNIÓW KLASY I

          rok szkolny 2026-2027

           

          1. Założenia programu

          Rozpoczęcie nauki w szkole oznacza poznawanie nowych osób, pomieszczeń, zasad i obowiązków. Dziecko potrzebuje czasu, aby odnaleźć się w roli ucznia, nawiązać relacje i poczuć się bezpiecznie. Program zakłada stopniowe oswajanie uczniów z nauczycielami, salą lekcyjną, zajęciami oraz codziennymi sytuacjami szkolnymi. Działania prowadzone są poprzez zabawę, rozmowę, ruch i ćwiczenia praktyczne. Uwzględniają różne tempo adaptacji, wcześniejsze doświadczenia oraz indywidualne potrzeby dzieci.

          2. Cel główny

          Wspieranie uczniów klasy I w bezpiecznym i spokojnym przejściu do środowiska szkolnego oraz budowanie poczucia przynależności do klasy.

          3. Cele szczegółowe

          Uczeń stopniowo:

          • poznaje nauczycieli i wie, do kogo może zwrócić się o pomoc;

          • nawiązuje relacje z koleżankami i kolegami;

          • orientuje się w sali i najważniejszych pomieszczeniach szkoły;

          • poznaje rodzaje zajęć oraz potrzebne przybory;

          • rozumie podstawowe zasady obowiązujące podczas lekcji i przerw;

          • uczy się organizować swoje miejsce pracy;

          • rozpoznaje emocje i komunikuje potrzeby;

          • rozwija samodzielność w codziennych czynnościach;

          • ćwiczy radzenie sobie w nowych i trudnych sytuacjach;

          • nabiera odwagi do podejmowania prób i zadawania pytań.

          4. Metody i formy pracy

          Zabawy integracyjne, rozmowy w kręgu, opowiadania, scenki sytuacyjne, spacery po szkole, prace plastyczne, zabawy ruchowe, ćwiczenia oddechowe oraz zadania praktyczne.

          Praca indywidualna, w parach, małych grupach i z całą klasą.

          5. Obszary i działania adaptacyjne

          A. Poznaję nowych nauczycieli

          Cel: budowanie zaufania do dorosłych i oswajanie zmian osób prowadzących zajęcia.

          Działania:

          • przedstawienie wychowawcy i pozostałych nauczycieli w spokojnej, przyjaznej atmosferze;

          • krótkie spotkania zapoznawcze: „Jak mam na imię?”, „Czego będziemy się razem uczyć?”;

          • zabawy z imionami i tworzenie wizytówek;

          • zapowiadanie, kto będzie prowadził kolejne zajęcia;

          • ćwiczenie zwrotów: „Proszę o pomoc”, „Nie rozumiem”, „Potrzebuję przerwy”;

          • uprzedzanie dzieci o zastępstwie i przedstawianie nowego nauczyciela;

          • uzgodnienie przez nauczycieli wspólnych podstawowych zasad i sygnałów organizacyjnych.

          Przewidywany efekt: uczeń rozpoznaje nauczycieli, potrafi poprosić ich o pomoc i stopniowo spokojniej reaguje na zmianę prowadzącego.

          B. Poznaję nową salę i szkołę

          Cel: rozwijanie orientacji w przestrzeni i poczucia bezpieczeństwa.

          Działania:

          • zwiedzanie sali i poznawanie jej części: miejsca pracy, biblioteczki, przyborów i odpoczynku;

          • zabawa „Znajdź swoje miejsce”;

          • wspólne przygotowanie dekoracji „Nasza klasa”;

          • poznawanie drogi do toalety, szatni, świetlicy, biblioteki, stołówki i sali gimnastycznej;

          • ćwiczenie poruszania się po szkole z grupą;

          • wskazanie miejsc dostępnych dla dzieci i tych, do których wchodzą z dorosłym;

          • pokazanie, gdzie i u kogo szukać pomocy w razie zagubienia.

          Przewidywany efekt: uczeń odnajduje swoje rzeczy, korzysta z wyposażenia sali i coraz pewniej porusza się po szkole zgodnie z ustalonymi zasadami.

          C. Poznaję zajęcia i szkolne przybory

          Cel: oswajanie sposobu uczenia się w klasie I oraz przygotowywania do różnych aktywności.

          W klasie I edukacja ma przede wszystkim charakter zintegrowany. Dzieci poznają aktywności językowe, matematyczne, przyrodnicze, społeczne, plastyczne, techniczne, muzyczne i ruchowe, a także inne zajęcia wynikające z organizacji szkoły.

          Działania:

          • wprowadzenie planu dnia,

          • poznawanie podręczników, zeszytów, piórnika oraz materiałów plastycznych;

          • zabawa „Co będzie potrzebne na te zajęcia?”;

          • ćwiczenie przygotowania i porządkowania stanowiska pracy;

          • stopniowe wydłużanie czasu zadań wymagających skupienia, przeplatanych ruchem;

          • wyjaśnianie sposobu zgłaszania się, zadawania pytań i wykonywania poleceń;

          • podkreślanie, że błędy są częścią uczenia się.

          Przewidywany efekt: uczeń rozpoznaje rodzaje aktywności, przygotowuje potrzebne materiały i podejmuje zadania bez nadmiernego lęku przed pomyłką.

          D. Oswajam codzienne sytuacje szkolne

          Cel: przygotowanie do samodzielnego i bezpiecznego funkcjonowania.

          Działania:

          • ustalenie z rodzicami krótkiego, przewidywalnego rytuału porannego pożegnania;

          • przećwiczenie wejścia do szkoły, przebierania się i odkładania rzeczy;

          • wyjaśnienie znaczenia dzwonka lub innych sygnałów organizacyjnych;

          • ćwiczenie przechodzenia między zajęciami i powrotu z przerwy;

          • omówienie zasad korzystania z toalety, mycia rąk i spożywania posiłków;

          • praktyczne poznawanie zasad pobytu w świetlicy;

          • przygotowanie do szkolnych uroczystości, wyjść i zmian planu;

          • spokojne omówienie i przećwiczenie zachowania podczas próbnej ewakuacji zgodnie z procedurami szkoły;

          • utrwalanie zasad zakończenia zajęć i odbioru dziecka.

          Przewidywany efekt: uczeń rozumie rytm dnia i wie, jak zachować się w typowych sytuacjach szkolnych.

          E. Buduję relacje i uczę się współpracy

          Cel: wzmacnianie poczucia przynależności i wzajemnego szacunku.

          Działania:

          • codzienne krótkie zabawy integracyjne;

          • praca w zmieniających się parach i małych grupach;

          • stworzenie prostego, obrazkowego kodeksu klasy;

          • ćwiczenie zapraszania do zabawy i dołączania do grupy;

          • rozmowy o dzieleniu się materiałami, czekaniu na swoją kolej i szanowaniu granic;

          • scenki uczące rozwiązywania drobnych sporów;

          • zauważanie życzliwości, wysiłku i współpracy;

          • reagowanie na wykluczanie, wyśmiewanie i krzywdzenie.

          Przewidywany efekt: uczeń nawiązuje kontakty, podejmuje współpracę i wie, że może szukać pomocy w konflikcie.

          F. Rozpoznaję emocje i radzę sobie z trudnościami

          Cel: rozwijanie umiejętności komunikowania uczuć i korzystania ze wsparcia.

          Działania:

          • rozmowy z wykorzystaniem kart emocji;

          • czytanie opowiadań o rozpoczęciu szkoły;

          • ćwiczenie wypowiedzi: „Martwię się…”, „Nie lubię, gdy…”, „Pomaga mi…”;

          • krótkie ćwiczenia oddechowe i ruchowe;

          • wspólne szukanie sposobów radzenia sobie z tęsknotą i niepowodzeniem;

          • docenianie małych postępów bez porównywania dzieci.

          Przewidywany efekt: uczeń coraz lepiej nazywa potrzeby, sygnalizuje trudności i korzysta z pomocy.

          6. Przykładowe scenki do przećwiczenia

          Nie wiem, gdzie jest moja grupa — zatrzymuję się w bezpiecznym miejscu i proszę pracownika szkoły o pomoc.

          Nie rozumiem zadania — sygnalizuję to nauczycielowi.

          Chcę skorzystać z toalety — zgłaszam potrzebę zgodnie z zasadami klasy; nie muszę czekać do przerwy.

          Źle się czuję — od razu informuję dorosłego.

          Kolega zabrał mój przedmiot — spokojnie proszę o zwrot, a w razie potrzeby zwracam się o pomoc.

          Nie mam potrzebnego przyboru — mówię o tym nauczycielowi i wspólnie szukamy rozwiązania.

          Zajęcia prowadzi inny nauczyciel — poznaję go i dowiaduję się, co będziemy robić.

          Rodzic jeszcze nie przyszedł — pozostaję pod opieką wskazanego pracownika szkoły.

          7. Współpraca z rodzicami

          • Zebranie informacji o mocnych stronach dziecka, zainteresowaniach i potrzebach ważnych dla jego funkcjonowania.

          • Przedstawienie rytmu dnia, sposobu kontaktu z nauczycielem oraz zasad przyprowadzania i odbioru.

          • Uzgodnienie sposobu wspierania dziecka podczas rozstania.

          • Zachęcanie do rozwijania samodzielności bez wyręczania i wywierania nadmiernej presji.

          • Regularne przekazywanie informacji o postępach i trudnościach.

          • Indywidualne rozmowy, gdy dziecko potrzebuje dodatkowego wsparcia.

          • Wspólne ustalanie niewielkich, możliwych do osiągnięcia celów.

          8. Indywidualizacja wsparcia

          W zależności od potrzeb dziecka stosuje się:

          • krótkie, jednoznaczne polecenia i instrukcje obrazkowe;

          • dodatkowy czas na poznanie pomieszczeń i nauczycieli;

          • wcześniejsze zapowiadanie zmian;

          • ograniczenie nadmiaru bodźców i możliwość krótkiego odpoczynku;

          • alternatywne sposoby komunikowania potrzeb;

          • wsparcie językowe;

          • zadania dostosowane do możliwości i stopniowane pod względem trudności;

          • współpracę ze specjalistami oraz uwzględnienie zaleceń dotyczących ucznia.


           

          9. Obserwacja i ewaluacja

          Ocena skuteczności programu odbywa się poprzez obserwację codziennego funkcjonowania, rozmowy z dziećmi i rodzicami oraz wymianę informacji między nauczycielami.

          Obserwacji podlega, czy uczeń:

          • wchodzi do szkoły z rosnącym poczuciem bezpieczeństwa;

          • rozpoznaje dorosłych, do których może zwrócić się o pomoc;

          • odnajduje potrzebne miejsca i rzeczy;

          • podejmuje kontakty z rówieśnikami;

          • uczestniczy w zajęciach na miarę swoich możliwości;

          • komunikuje potrzeby;

          • wykonuje coraz więcej czynności samodzielnie;

          • lepiej radzi sobie ze zmianami i codziennymi sytuacjami.

          10. Przewidywane rezultaty

          Uczeń czuje się zauważony i akceptowany, zna najważniejsze osoby oraz miejsca w szkole, rozumie codzienny rytm zajęć i potrafi sygnalizować potrzeby. Stopniowo rozwija samodzielność, buduje relacje oraz podejmuje nowe zadania z większą pewnością siebie.